Χαρά Καφαντάρη
Γεωλόγος, μέλος της Διαδημοτικής Συντονιστικής Επιτροπής για τη Διάσωση του Υμηττού.
Είναι γεγονός ότι μετά τις τελευταίες πυρκαγιές του καλοκαιριού 2007 η κοινωνία έχει ιδιαίτερα ευαισθητοποιηθεί στα θέματα της περιβαλλοντικής προστασίας. Η διάσωση των ορεινών οικοσυστημάτων, και εν προκειμένω του Υμηττού , που αποτελεί ένα σπάνιο από άποψη βιοποικιλότητας μεσογειακό δασικό οικοσύστημα , αποτελεί προτεραιότητα.
Ενδεικτικά αναφέρουμε σχετικά με τη χλωρίδα και την πανίδα του Υμηττού, ότι καταγράφεται ένας εξαιρετικά υψηλός αριθμός ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση και προστατεύονται από την εθνική και διεθνή νομοθεσία για την προστασία της άγριας φύσης. Για τον λόγο αυτό η περιοχή «όρος Υμηττός», «Λίμνη Βουλιαγμένης» και «αισθητικό δάσος Καισαριανής», εντάχθηκαν στο πανευρωπαϊκό δίκτυο Natura με κωδικό Gr30000006. Επίσης η περιοχή έχει ενταχθεί στο δίκτυο των σημαντικών βιοτόπων της χώρας (Korine) και προτάθηκε να ανακηρυχθεί σημαντική περιοχή για τα πουλιά.(ΙΒΑ).
Βέβαια υπάρχουν και άλλες πλευρές που αναδεικνύουν τη μοναδικότητα του Υμηττού. Η αρχαιολογική πλευρά (αρχαίες πόλεις, το Πεισιστράτειο υδραγωγείο), η ιστορική (Βυζαντινά Μοναστήρια ) , η ύπαρξη πολλών και σημαντικών γεωλογικών σχηματισμών και καρστικών φαινομένων (σπήλαια, καταβόθρες και δολίνες –γούπατα), η καθαρά φυσιολατρική και τέλος η συναισθηματική, μιας και το βουνό μας συνδέει με τους θρύλους του παρελθόντος.
Σημαντική είναι η συμβολή του Υμηττού στη διαμόρφωση του μικροκλίματος των Αθηνών. Από πολλές πρόσφατες μελέτες προκύπτει ο ρυθμιστικός ρόλος των ορεινών όγκων και των μεγάλων περιοχών πρασίνου στην βελτίωση των ατμοσφαιρικών συνθηκών της πρωτεύουσας. Παράλληλα διευκολύνει την κίνηση των αέριων μαζών και λειτουργεί σαν φίλτρο για την μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ( γεγονός που αναφέρεται στην εισήγηση του ΟΡΣΑ!!!)
Ο Υμηττός όμως κινδυνεύει και απειλείται, γιατί αποτελεί ένα φυσικό εμπόδιο επέκτασης της Αθήνας προς τα Μεσόγεια, και σύνδεσης –συνένωσής της με το χώρο του αεροδρομίου των Σπάτων. Συνέπεια αυτού , οι έντονες οικιστικές και άλλες πιέσεις, που δέχεται ο ορεινός όγκος.
Πρόσφατος είναι και ο θόρυβος που ξέσπασε από το «αναψυκτήριο Μαγγίνα» μέσα στο δάσος του Υμηττού, καθώς και τις βίλες των διάφορων επωνύμων , που φύτρωσαν σαν κοινωφελείς εγκαταστάσεις.
Πλήθος συμφερόντων δρουν πάνω στο σώμα του Υμηττού. Συμφέροντα οικονομικά, συμφέροντα ιδιωτικά, συμφέροντα εκκλησιαστικά, συμφέροντα οικοδομικών συνεταιρισμών συμφέροντα ακόμη και της Τ.Α. Η αυθαιρεσία, η παράνομη δόμηση, η καταπάτηση δημόσιας δασικής γης είναι μια πραγματικότητα. Τα αποτελέσματα είναι σημαντικές αλλοιώσεις στο ανάγλυφο του βουνού , στις χρήσεις του και στη διατάραξη του οικοσυστήματός του.
Πρόσφατα δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τον ΟΡΣΑ σχέδιο τροποποίησης του Π.Δ. της 31.8.1978 («περί καθορισμού ζωνών ρυθμίσεως και προστασίας του Υμηττού»).
Το εν ισχύει Π.Δ. της 31.8.1978 προβλέπει δύο ζώνες προστασίας του Υμηττού. Τη Ζώνη Α, χαρακτηριζόμενη «ως περιοχή αναψυχής, περιπάτου και υγείας, όπου επιτρέπεται η δόμηση μόνον κτιρίων αναψυχής και πολιτιστικών εκδηλώσεων, απαγορεύει κάθε επέμβαση, που μπορεί να καταστρέψει το γεωφυσικό ανάγλυφο και τη Ζώνη Β, εις την οποία «επιτρέπονται εγκαταστάσεις κοινωφελών μόνον λειτουργιών και ειδικότερα η δόμηση μόνον κτιρίων χρήσεως αθλητισμού, πολιτιστικών εκδηλώσεων, νοσοκομείων, θεραπευτηρίων, ορφανοτροφείων, και εν γένει κτιρίων προς εξυπηρέτηση αναλόγων ευαγών σκοπών, ως η δημιουργία αλσών, πάρκων και εν γένει χώρων πρασίνου και υδαταποθηκών».
Πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι μέχρι σήμερα έγιναν και άλλες προσπάθειες τροποποίησης του Π.Δ. του 1978, καθώς και Π.Δ. τμηματικού χαρακτήρα (Κορωπί). Το 1998, το ΥΠΕΧΩΔΕ επιχειρεί με προεδρικό Διάταγμα να αποτρέψει ρυθμίσεις προστασίας του ορεινού όγκου. Οι ρυθμίσεις που πρότεινε το σχέδιο αυτό ακυρώθηκαν από την 67/1998 απόφαση του Ε Τμήματος του ΣτΕ.
Αντί όμως να ξεκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος με την κοινωνία και τους θεσμικούς, επιστημονικούς φορείς για την τροποποίηση του ισχύοντος Π.Δ. «επί το αυστηρότερον», με στόχο την «Απόλυτη προστασία» του βουνού και την κατοχύρωση της δημόσιας δασικής γης, το ΥΠΕΧΩΔΕ έρχεται σήμερα και επαναφέρει στο σχέδιο Π.Δ. τις ρυθμίσεις εκείνες, που είχαν απορριφθεί από το ΣτΕ το 1998!
Συγκεκριμένα :
Με το άρθρο 2 εισάγει την πολυδιάσπαση του Υμηττού σε 8 ζώνες προστασίας (Α1,Α2,Β1,Β2,Β3,Β4,Ε1,Ε2).
Την Α ζώνη του Υμηττού την χωρίζει στην Α1 και στην Α2. Στην Α2 ζώνη προτείνεται η δημιουργία ενός «Περιαστικού Πάρκου» , γεγονός που αν γίνει αποδεκτό αυτόματα καταργείται ο δασικός χαρακτήρας του ορεινού όγκου και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για νομιμοποίηση όλων των αυθαιρεσιών και παρανομιών , ενώ ανοίγει ο δρόμος για παραπέρα αλλαγές χρήσης. Αλλάζει ο δασικός χαρακτήρας του βουνού και φυσικά το νομικό καθεστώς.
Με το άρθρο 3§1 της πρότασης επιτρέπονται εντός των ζωνών δημόσια έργα που εξασφαλίζουν την χλωρίδα και πανίδα και με το 3§2 επιτρέπονται τα απαραίτητα έργα τεχνικής υποδομής όπως έργα και εγκαταστάσεις ενέργειας της (ΔΕΗ,ΔΕΠΑ), ύδρευσης και αποχέτευσης ( ΕΥΔΑΠ), μεταφορών (οδικά έργα).
Αν και στο σχέδιο Π.Δ. του ΟΡΣΑ απαγορεύεται η κατοικία όπως και σήμερα ισχύει (θετικό), η χρήση αναψυκτηρίων κυριαρχεί (Α1,Α2,Β2,Β3,Β4 ζώνες). Επίσης με το άρθρο 4 εισάγονται τα ελάχιστα όρια εμβαδού γηπέδου στην εκτός σχεδίου έκταση των ζωνών Α1,Β2,Β3 τα 20.000τμ. Επίσης ορίζεται μέγιστη επιφάνεια κτιρίων, αναψυκτηρίων, αθλητικών εγκαταστάσεων ,πολιτιστικών κέντρων τα 100τμ, όσον δε αφορά τα περίπτερα τα 30τμ, για δε τα εκπαιδευτήρια (εκτός της ζώνης Β3,όπου δεν προβλέπονται) τα 500τμ.
Με το άρθρο 4§2 νομιμοποιούνται τα αυθαίρετα κτίσματα σε όλες τις ζώνες προστασίας και δίνεται το δικαίωμα επέκτασης των εγκαταστάσεων μέχρι 10%. Επίσης στο ίδιο άρθρο (4§3) προβλέπεται ότι σε περίπτωση γηπέδου που εμπίπτει σε περισσότερες από μια ζώνη ή τέμνεται από το όριο προστασίας η αρτιότητα υπολογίζεται σε ολόκληρο το γήπεδο, το κτίριο όμως κατασκευάζεται στο τμήμα που επιτρέπεται η ανέγερση κτιρίου σύμφωνα με τους όρους δόμησης που ισχύουν βάσει της νομοθεσίας.
Δημιουργείται ειδική ζώνη Β4 που αποτελεί το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή (θετικό) .Θα γίνει θεσμοθέτηση με ειδικό Π.Δ. μετά από εξειδικευμένη μελέτη. Καθορίζεται πλαίσιο αρχών και κατευθύνσεων για το ειδικό Π.Δ. που θα εκδοθεί και θα ορίζει τις συγκεκριμένες χρήσεις.
Δημιουργείται η Ζώνη Ε1 όπου χωροθετείται πάρκο κεραιών, αντί της απομάκρυνσής τους
Δημιουργείται η ζώνη Ε2 ως ζώνη νεκροταφείων αρκεί να τηρούν την περί των νεκροταφείων ειδικότερη νομοθεσία (ευρωπαϊκά δεδομένα 0,5τμ/κάτοικο του Δήμου).
Τα όρια της Β ζώνης αλλάζουν με την εξαίρεση 290.000τμ στην Βιομηχανική περιοχή του Κορωπίου και τη νομιμοποίηση 10 στρ στον Σταυρό της Αγ. Παρασκευής όπου έχουν αναγερθεί πολυκατοικίες με άδεια της Πολεοδομίας. Επίσης προστίθενται 300 περίπου στρ. σε συνέχεια του Μητροπολιτικού Πάρκου Γουδή και επίσης 750 στρ. σε συνέχεια του εγκεκριμένου σχεδίου Δήμου Παπάγου.
Τέλος, με το προτεινόμενο Π.Δ. αν και αναγνωρίζεται η ασυμβατότητα των στρατοπέδων με τον ορεινό όγκο του Υμηττού, δεν υπάρχουν προτάσεις απομάκρυνσής τους, επίσης νομιμοποιούνται αγροτικές εκτάσεις στη ανατολική πλευρά του Υμηττού (Παιανία, Κορωπί), δίδεται το χρονικό περιθώριο 3 ετών για κλείσιμο των λατομείων και τέλος όσον αφορά τους οικοδομικούς συνεταιρισμούς «είναι ανοικτά προς διερεύνηση τα όρια των νέων ζωνών που δημιουργούνται εάν καλύπτουν μέρος των εκτάσεων που επιδιώκουν να οικοδομήσουν οι συνεταιρισμοί»
Συμπεράσματα –
Το προτεινόμενο σχέδιο Π.Δ. κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση από τις σύγχρονες ανάγκες επιβίωσης της Αττικής. Ειδικότερα στην εποχή της κλιματικής αλλαγής που διανύουμε και τα περιαστικά δάση πρέπει να έχουν μια μόνον αποστολή, την προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας . Δηλαδή πρέπει να τα διαχειριζόμαστε όπως τα δάση των υπόλοιπων ορεινών όγκων της πατρίδας μας. Είναι αντίθετο στις θέσεις μεγάλου μέρους της Τ.Α., των κινημάτων πολιτών, των εθελοντικών οργανώσεων που αγωνίζονται για την προστασία του Υμηττού. Αποτελεί ευθεία βολή για κατάργηση του δασικού χαρακτήρα του βουνού , με την μετατροπή του σε «Περιαστικό Πάρκο» επιτρέπει την εμπορευματοποίηση και οικονομική εκμετάλλευσή του , αναγνωρίζοντας την εκτός σχεδίου δόμηση (μοναδικό ελληνικό φαινόμενο), δίνει ένα καίριο πλήγμα στο δασικό οικοσύστημα σπάζοντας το «συνεχές και αδιατάρακτο», που αποτελούν χαρακτηριστικά ενός οικοσυστήματος για να επιβιώσει.
Θέσεις – προτάσεις
Τροποποίηση του ισχύοντος Π.Δ. στην κατεύθυνση της Απόλυτης Προστασίας, με επέκτασης της Α ζώνης προστασίας σε όλο τον Υμηττό.
Κατοχύρωση της δημόσιας δασικής γης- Ο Υμηττός δάσος.
Απόσυρση του προτεινόμενου σχεδίου Π.Δ.
Κανένας νέος αυτοκινητόδρομος στον Υμηττό.
Αγώνας για να ηττηθεί πολιτικά η λογική της οικονομικής ανάπτυξης σε βάρος του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής.
Φεβρουάριος 2009
