Σπήλαια & αρχ. χώροι

[Παραθέτουμε την εισήγηση που έγινε από τον κ. Πέτρο Ρωμανά, μέλος του Συλλόγου «Αετός Γλυφάδας», στη «Συνάντηση για τον Υμηττό» της 2ης Δεκεμβρίου 2007.]

Χάρηκα πάρα πολύ για την πρόσκληση και χάρηκα πάρα πολύ για τις τοποθετήσεις. Θα μιλήσω για κάτι με το οποίο ασχολούμαι από το 1978, τα σπήλαια, σπηλαιολογία γενικότερα. Θέλω να πω ότι αυτό το βουνό που το βλέπουμε πίσω μας και αριστερά όπως κοιτάμε από δω, δυστυχώς κάποιοι έχουν βάλει στο μάτι να το εξαφανίσουν και όταν λέμε να το εξαφανίσουν, να ενώσουν την πεδιάδα των Μεσογείων με τα Νότια Προάστια, δηλαδή με την περιοχή της Αθήνας που είμαστε τώρα, να χαθεί αυτό το βουνό, τους εμποδίζει στα σχέδιά τους. Εδώ έχουμε ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα. Θα τους αφήσουμε; Νομίζω πως όχι. Το έχετε πάρει ήδη και το έχουμε πάρει όλοι ήδη απόφαση.
Ξεκινάω λοιπόν με το θέμα «Σπήλαια και Αρχαιολογικοί χώροι στον Υμηττό». Όλο το κομμάτι του Υμηττού που ξεκινάει από τα Γλυκά Νερά στην Παιανία, είναι η προέκταση του Δήμου Παιανίας, η περιοχή Γλυκά Νερά, ή στο τέρμα της Αγίας Παρασκευής στα σύνορα με τα Γλυκά Νερά, μέχρι και το τελευταίο βουναλάκι του Υμηττού που καταλήγει στο ακρωτήριο Ζωστήρ, στη Βουλιαγμένη, τον περίφημο αρχαιολογικό χώρο με το μεγάλο βωμό, υπάρχει και ακόμη και τώρα αυτός ο βωμός, αυτό όλο εμείς το ξέρουμε σαν Υμηττό. Στα αρχαία χρόνια ήταν Βόρειος Υμηττός, το κομμάτι που σταματάει ακριβώς στην Αργυρούπολη και από κει ξεκίναγε το Μαυροβούνι και τα υπόλοιπα βουναλάκια μέχρι τη θάλασσα της Βουλιαγμένης και της Βάρης.
Ο Βόρειος Υμηττός λοιπόν είναι το κύριο κομμάτι του βουνού και οι αρχαίοι μας πρόγονοι απ’ αυτό το βουνό και σ’ αυτό το βουνό είχαν αφιερώσει πάρα πολλές λατρείες. Αναφέρει ο Παυσανίας στα «Αττικά» του ότι στην κορυφή του Υμηττού, ανεβαίνοντας μέσα από το Κακόρεμα, που τώρα δεν υπάρχει στην Ηλιούπολη, είναι νταμάρια, υπήρχε, ακούστε, άγαλμα του Υμήττιου Διός ή του Ομβρίου Διός. Δηλαδή του Δία, του θεού, ο οποίος έριχνε τα νερά στην Αττική γενικότερα.
Επίσης, αναφέρεται ότι η λέξη Υμηττός είναι πανάρχαιη, όπως και η ονομασία υπάρχει και ως Υμησσός (με δύο σίγμα, αντί για δύο ταυ). Οι λέξεις που λήγουν σε -σσος (με δύο σίγμα), – ττος έχουν προέλευση πελασγική, όπως Ιλισσός, Παρνασσός, Τυμφρησστός, Λυβαβηττός, Αρδηττός, Γαργηττός κ.λ.π., κ.λ.π. Σύμφωνα με τον Ελευθεριάδη, προέρχεται από την πελασγική λέξη «ουμααττ» (με δύο «τα»), «ουμήττ» (με ήτα), σημαίνει: «όρος σχηματίζον ευθείαν γραμμήν, κυρτούμενον δε κατά τα δύο άκρα ως τόξο χαλαρωμένο». Αν τον κοιτάξουμε από τον Πειραιά, ακριβώς αυτήν την όψη έχει ο Υμηττός, ένα χαλαρωμένο τόξο.
Περισσότερα από 60 σπήλαια έχουν καταγραφεί στον Υμηττό. Το πρώτο και στη βορειότερη μεριά του, στα Β.Α., είναι το γνωστό σε πολλούς, ίσως και λίγο γνωστό στους περισσότερους, «Σπήλαιο του Λεονταρίου». Είναι στα σύνορα της Παιανίας με την Αγία Παρασκευή, στα Γλυκά Νερά, πάνω από το δρόμο, ο οποίος περιμετρικά ξεκινάει από το Σπήλαιο Παιανίας και βγάζει μέχρι την Αγία Παρασκευή, σε απόσταση περίπου 50 μέτρων από τον δρόμο.
Αυτό το Σπήλαιο του Λεονταρίου είναι από τα πλέον σημαντικά αρχαιολογικά σπήλαια, αρχαιολογικούς χώρους θα έλεγα της Αττικής, σε ανασκαφές που έγιναν το 1926, εκτός από το μεγάλο άγαλμα του λιονταριού που βρέθηκε εκεί, βρέθηκαν και οστά αρκούδας των σπηλαίων ηλικίας 250.000 χρόνων, οστά από ύαινες, καθώς και από λύκους και διάφορα άλλα τρωκτικά.
Συνεχίζοντας προς τη μεριά τη δυτική που είμαστε εμείς και όχι την ανατολική, διατρέχοντας το αρχαίο μονοπάτι, θα μπορέσουμε να πούμε ότι υπήρχαν πάρα πολλά αρχαιολογικά κατάλοιπα, όπου σήμερα ή και τα παλαιότερα 300 ως 500 χρόνια υπάρχουν Μοναστήρια, για να επικρατήσει ο Χριστιανισμός καταλάβατε και ξέρετε όλοι τι έχει κάνει, κατέστρεψε όλους τους αρχαίους ναούς, όλους τους αρχαίους βωμούς, τα δε μάρμαρα και τις πλίνθους και τις κεράμους ακριβώς, τα έκανε για να γίνει, όπως π.χ. στον αρχαίο ναό που υπήρχε στο Κακόρεμα και ανεβαίνοντας προς την κορυφή του Υμηττού, το 600 π.χ., υπήρχε ο γνωστός βωμός, αυτός που είπα προηγουμένως, του Ομβρίου Διός.
Συνεχίζοντας από το Σπήλαιο Λεονταρίου, περνάμε από τη Μονή Αστερίου, είναι ακριβώς όπως ανεβαίνουμε για την Μονή Καισαριανής, ένα μικρό Μοναστηράκι που βρίσκουμε αριστερά, εκεί δυστυχώς και αυτό σε αρχαία ευρήματα επάνω. Ο αγαπημένος ο φίλος, Πάνος Τότσικας είχε γράψει και ένα πολύ ωραίο άρθρο στο περιοδικό «Αρχαιολογία»: «Πτολεμαίοι στην Ηλιούπολη», όσοι ψάχνετε έτσι τις αρχαιολογικές πηγές θα το είχατε διαβάσει, βρήκαν στην Ηλιούπολη και αρχαία νομίσματα επί εποχής Πτολεμαίων, δηλαδή δείχνει και μία, ας το πούμε, επιρροή που υπήρχε στην ευρύτερη Αττική και από τον καιρό των απογόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά και πολύ νωρίτερα.
Ο Δήμος Ευωνύμου (παρένθεση δική μου – κακώς η Ηλιούπολη δανείστηκε το όνομα Ευώνυμος και έβγαλε και το ομώνυμο περιοδικό, δεν ανήκε η Ηλιούπολη στον Δήμο Ευωνύμου, οι Τράχωνες, δηλαδή κάτω από τη σημερινή οδό Βουλιαγμένης, προς την περιοχή εκεί περισσότερο του Καλαμακίου και στα σύνορα με το Κοντοπήγαδο, εκεί ακριβώς υπήρχε ο αρχαίος Δήμος του Ευωνύμου) στον Προφήτη Ηλία και της Ηλιούπολης αλλά και τον Προφήτη Ηλία που υπάρχει από την πίσω μεριά του Υμηττού προς την μεριά των Μεσογείων έχουν βρεθεί αρχαία λατομεία, μάλιστα είναι λαξευμένοι και δύο κίονες, δύο κολώνες, οι οποίες είναι έτοιμες να σηκωθούν και να πάνε σε κάποιο ναό.
Δεν θα ξεχάσω βεβαίως να σας πω ότι τα λατομεία από τα οποία χτίστηκε η Ακρόπολη δεν είναι τα λατομεία της Πεντέλης, κάποια κομμάτια, επειδή το πεντελικό μάρμαρο είναι πιο κρυσταλλικό, κάποια κομμάτια προτίμησε ο Φειδίας και οι αντίστοιχοι Φειδίες, μη λέμε ότι είναι μόνο ο Φειδίας ο γλύπτης που έφτιαξε τον Παρθενώνα, είναι πάρα πολλοί Φειδίες οι καλλιτέχνες, και ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης δανείστηκαν κάποια κομμάτια από την Πεντέλη, το 85% του μνημείου είναι φτιαγμένο από μάρμαρο Υμηττού. Τα περίφημα λατομεία του Υμηττού υπήρχαν στο Κακόρεμα, από τα παλιά χρόνια, όχι αυτά τα αίσχη και τα εγκληματικά, η σφαγή του βουνού που έγινε από τα σύγχρονα λατομεία και απ’ αυτά τα μάρμαρα, δηλαδή από το Υμήττιο Μάρμαρο, χτίστηκε η Ακρόπολη.
«…Εκεί ψηλά στον Υμηττό υπάρχει κάποιο μυστικό…», το θυμάστε το τραγουδάκι με τη Νάνα Μούσχουρη, υπάρχει αλήθεια κάποιο μυστικό σήμερα; Και όμως, υπάρχει. Υπάρχει σε σημεία που δεν βλέπουμε, δηλαδή πού; Κάτω από το δάπεδο, κάτω από αυτό που περπατάμε και πατάμε, στα σπήλαια. Στις εφημερίδες του 1956 αναφέρεται ότι η κορυφή του Υμηττού, ο Εύζωνας, με υψόμετρο 1.026 μέτρα, στις 29/7/56 σας διαβάζω ανατύπωση της εφημερίδας «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», λέει ότι κόντυνε το ύψος του βουνού κατά 7 μέτρα, ισοπέδωσαν το βουνό το 1956 κατά 7 μέτρα, για να φτιάξουν το δρόμο που ανεβαίνει μέχρι επάνω και σήμερα συνεχίζει και αργότερα συνέχιζε στα ραντάρ. Κόντυναν δηλαδή, ισοπέδωσαν, μπάζωσαν το βουνό 7 μέτρα, από το 1956, πενήντα χρόνια πριν, για να γίνει, λέει, τουριστικό αξιοθέατο. Λέγανε για τελεφερίκ που θα κατεβάζει στο Φάληρο, λέγανε διάφορα τέτοια πράγματα.
Η παλιά γνωστή περιοχή που ήταν το επίπεδο κομμάτι, που τώρα υπάρχει ο δρόμος που οδηγεί στο πάρκο κεραιών και στις κεραίες και στα ραντάρ, τότε λεγόταν Γούπατα, επειδή έχει πάρα πολλές σωλήνες, δηλαδή ένα γεωλογικό φαινόμενο που σημαίνει ότι ρουφάει το νερό αυτό το πράγμα, τρώγεται σιγά-σιγά το ανάγλυφο του βουνού και όλο αυτό το νεράκι μαζεύεται και δημιουργεί τα υπόγεια νερά με τις περίφημες πηγές της Καλοπούλας, την οποία Καλοπούλα Πηγή εξύμνησε ο Ρωμαίος ποιητής Οβίδιος, λέγοντας ότι: «…όποια γυναίκα πίνει απ’ αυτή την πηγή κάνει μόνο αγόρια, αρσενικά παιδιά…». Πολλοί Ρωμαίοι λοιπόν ερχόντουσαν από τα αρχαία τότε χρόνια και έπαιρναν νερό, το πήγαιναν στη Ρώμη, έδιναν στις γυναίκες τους για να κάνουν πολεμιστές, φαντάρους, τις γυναίκες δεν τις θέλαμε τότε.
Επίσης άλλη πολύ γνωστή πηγή η «Κριός Κεφαλή», το σημερινό Μοναστήρι της Καισαριανής, όπου υπήρχε μέχρι τα προηγούμενα χρόνια -και υπάρχει νομίζω ακόμη- μια πολύ ωραία πηγή, πάρα πολλοί άνθρωποι απ’ όλη την Αττική σύρρεαν, μαζευόντουσαν κατά χιλιάδες και παίρνανε και σε μπουκάλια, γιατί λέει σπάει τις πέτρες στα νεφρά, έσπαγε τις πέτρες στα νεφρά.
Επίσης η πηγή στον Αη Γιάννη τον Θεολόγο, στον Καρέα, η πολύ γνωστή και αυτή πηγή, πάλι για παθήσεις του ουροποιητικού συστήματος. Τα υπόγεια νερά λοιπόν που μαζεύονται και μαζεύονταν και θα μαζεύονται από τον Υμηττό, ξέρετε πού καταλήγουν; Στην Λίμνη της Βουλιαγμένης, στις Ν.Α. ή Δυτικές, αν μπορούμε να το πούμε, υπώρειες του Υμηττού, εκεί που υπάρχει και η περίφημη ρουφήχτρα, το υπόγειο πηγάδι στο οποίο έχουν χαθεί, στη θάλασσα εννοώ ακριβώς στο δεύτερο λιμανάκι της Βουλιαγμένης, που έχουν χαθεί πάρα πολλοί δύτες, γιατί; Γιατί αυτό είναι μια σπηλαιοδολήνη, αν μπορούμε να την πούμε έτσι, δηλαδή ένας χώρος όπου συγκεντρώνονται όλα τα νερά του Υμηττού και υπάρχει ένα φαινόμενο ρουφήχτρας. Με το ανεβοκατέβασμα των νερών της θάλασσας δημιουργείται ένα ρεύμα το οποίο έλκει, τραβάει όλους τους δύτες προς τα μέσα. Αν δεν έχεις λοιπόν σπηλαιοκαταδυτικές γνώσεις, σχοινιά, κράνη, ζώνες ειδικές, με μπουκάλες ειδικές στην πλάτη, σε ρουφάει μέσα και πνίγονται πάρα πολλοί και συνεχίζουν να πνίγονται μέχρι και σήμερα.
Αυτά τα 50 σπήλαια είναι παντελώς άγνωστα. Το μεγάλο έγκλημα έγινε και γίνεται και συνεχίζει να γίνεται, γιατί; Τα σπήλαια είναι ο εύκολος τρόπος να αποθέσουμε μπάζα, σκουπίδια, το χειρότερο απ’ όλα. Πάρα πολλά σπήλαια που έβρισκαν όταν άνοιγαν μια υπόγεια κατασκευή για να φτιάξουν το σπίτι τους, τα χρησιμοποιούσαν σαν βόθρους, φυσικούς βόθρους. Ξέρετε τι σημαίνει να ρίχνουμε το νερό από τα απόβλητά μας μέσα σε ένα πηγάδι ή σε ένα σπήλαιο; Σημαίνει ότι όλος ο υδροφόρος ορίζοντας μολύνεται και μιλάμε σήμερα για εξασθενές χρώμιο για διάφορα άλλα παραμύθια που είναι πολύ σημαντικά, όχι παραμύθια, παραμύθια γιατί τα πίνουμε, στον Ασωπό κ.λ.π. Δυστυχώς και όλος ο υπόγειος Υμηττός είναι μολυσμένος.
Επίσης, να επισημάνω ότι το σπήλαιο που βρίσκεται στο Νησάκι στην Ηλιούπολη, ανακαλύφθηκε τελείως τυχαία το 1969 – 1970, όταν κάποια πολυκατοικία που χτιζόταν δίπλα, τα θεμέλιά της, το κομπρεσέρ έπεσε μέσα στη σπηλιά. Θέλω να πω λοιπόν ότι το μεγαλύτερο έγκλημα γίνεται υπόγεια σε μέρη που δεν τα βλέπουμε. Τα εγκλήματα των νταμαριών συνεχίζονται και υπόγεια, τα εγκλήματα επάνω στην κορυφή του Υμηττού που έχει μικρύνει κατά 7 μέτρα, συνεχίζονται και υπόγεια, όλα τα σουρώματα, αυτά τα νερά που μαζεύονται οδηγούν και ποτίζουν τι; τους κήπους μας, τις αυλές μας, τα σπίτια μας.
Το μεγάλο υπόγειο ρέμα που βγαίνει στο γήπεδο της Ηλιούπολης, Πύρρωνος και Χαρ. Τρικούπη (λίγο πιο κάτω από την Χαρ. Τρικούπη, την άλλη γωνίτσα), όλο αυτό λοιπόν το υπόγειο νερό που βγαίνει εκεί και δυστυχώς χάνεται, είναι από τα υπόγεια νερά του Υμηττού. Από γεωλογικές έρευνες που έχουν κάνει, έχουν υπολογίσει ότι μία λίμνη περιεκτικότητος 650 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων βρίσκεται κάτω από τον Υμηττό. Ξαναλέω το νούμερο – 650 εκατομμυρίων κυβικά μέτρα νερού – μια τεράστια λίμνη, σχεδόν σε όλο του μήκος του Βόρειου Υμηττού, όχι ενιαία φανταστείτε, αλλά σαν τεράστιες δεξαμενές, υπάρχει αυτή τη στιγμή εκεί, αναξιοποίητη.
Ίσως γι’ αυτό επέλεξαν τη σήραγγα που θα ενώσει την Αργυρούπολη με το αεροδρόμιο των Σπάτων να την κάνουν στη χαράδρα της Πυρνάρης -και έρχομαι σε ένα πολύ μεγάλο έγκλημα που δεν πρέπει να τους αφήσουμε να κάνουν- αυτή η χαράδρα θα καταστραφεί εάν γίνει κάποτε η σήραγγα, προβλέπεται ότι θα γίνει μέχρι το 2012, θα καταστρέψει 4 σπήλαια και το χειρότερο απ’ όλα, όλο το πράσινο κομμάτι του Υμηττού που είναι απέραστο μέχρι σήμερα, δεν έχει καεί ποτέ (δεν το λέω σε επίδοξους εμπρηστές), αλλά λίγο πριν ξεκινήσουν τα έργα, τσακ, μπαίνει μια φωτίτσα. Εμένα αυτό με παραμυθιάζει και με κάνει υποψιασμένο πολίτη.

4 Σχόλια so far »

  1. 1

    fytaki said,

    Καταπληκτικες πληροφορίες. Αποσπασματικα εχω διαβασει μερικες απο αυτες και αλλου, αλλα τοσο περιεκτικο αρθρο βλεπω πρωτη φορα. Σας ευχαριστω πολυ, γιατι μου ανοιξατε τα ματια σε πραγματα που έβλεπα και δεν «έβλεπα».

  2. 2

    Στεφανος said,

    Μπραβο σας για τη δημοσιευση αυτη. Πολυ ενδιαφερον εισηγηση με πληροφοριες αγνωστες πιστευω στους περισσοτερους. Ειναι λυπηρο εκατομμυρια αθηναιοι που εχουν στοιβαχτει γυρω απο τον Υμηττό(και δυστηχως με την παροδο των χρονων πανω του) να εχουν αγνοια για τις φυσικες ομορφιες του και την πλουσια ιστορια του

  3. 3

    Ιάσωνας Ηλιάδης said,

    Περί του τι υλικό χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του Παρθενώνα (Μάρμαρο πεντελικό ή υμήττιο) παρακαλώ διαβάστε το βιβλίο του αρχαιολόγου Μανώλη Κορρέ με τίτλο «Από την Πεντέλη στον Παρθενώνα». Η Πεντέλη είναι η κύρια «μήτρα» των μνημείων των Αθηνών και όχι ο Υμηττός.

  4. 4

    evainathensgreece said,

    Πράγματι πολύ ενδιαφέρον – ευχαριστώ!
    I’m planning one day to take a walk up to the small church, «Profitis Ilia», from Glyfada. Ξέρετε αν υπάρχει κάποιο μονοπάτι;
    ☼☼☼


Comment RSS · TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: