Δημόσια Συζήτηση «Προστασία του Υμηττού – Νέοι αυτοκινητόδρομοι»

Εκ μέρους του WWF Ελλάς να ευχαριστήσω τη Διαδημοτική Συντονιστική Επιτροπή για τη Διάσωση του Υμηττού για την πρόσκληση στην σημερινή ανοιχτή συζήτηση για την προστασία του Υμηττού.

Ο Υμηττός αποτελεί ένα σημαντικό ορεινό οικοσύστημα, εξαιρετικής σημασίας τόσο για τη βιοποικιλότητα που φιλοξενεί όσο και για τη συμβολή του στην ποιότητα της ζωής των κατοίκων του λεκανοπεδίου αλλά και συνολικά της Αττικής. Για το WWF, ο Υμηττός έχει ιδιαίτερη σημασία. Η πρώτη παρουσία της διεθνούς οργάνωσης στην Ελλάδα χρονολογείται το 1969, πολύ πριν από την σύσταση της εθνικής οργάνωσης και του WWF Ελλάς, όταν είχε συμβάλει στην αποκατάσταση του δάσους της Καισαριανής. Σήμερα το WWF Ελλάς δε δραστηριοποιείται άμεσα στην περιοχή του Υμηττού, αλλά με την συνολική μας δράση και την επιμονή μας ελπίζουμε ότι συμβάλλουμε στην ενίσχυση του συστήματος προστατευόμενων περιοχών της χώρας.

Προεδρικό Διάταγμα Υμηττού
Το ισχύον Προεδρικό Διάταγμα «περί καθορισμού ζωνών ρυθμίσεως και προστασίας της περιοχής του όρους Υμηττού» (ΦΕΚ 544/Δ/31.8/20.10.1978) πρέπει να επικαιροποιηθεί και ο Υμηττός να κηρυχθεί, σύμφωνα με τις επιταγές της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ως προστατευόμενη περιοχή. Η επικαιροποίηση αυτή θα πρέπει να ολοκληρωθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 1650/1986 «για την προστασία του περιβάλλοντος», δηλαδή βάσει της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και όχι της πολεοδομικής νομοθεσίας, όπως ισχύει σήμερα και προτείνεται από το σχέδιο τροποποίησης του Οργανισμού Αθήνας. (Είναι χαρακτηριστικό ότι στην εισήγηση του Οργανισμού της Αθήνας, δεν υπάρχει αναφορά στον χαρακτηρισμό του Υμηττού ως Καταφυγίου Άγριας Ζωής, ούτε και σε είδη ορνιθοπανίδας που εντάσσονται στο Παράρτημα Ι της Οδηγίας 79/409/ΕΟΚ και άρα χρήζουν αυξημένης προστασίας).
Το ζητούμενο, εξάλλου, σε μία περιοχή που εντάσσεται στο ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 και δέχεται αυξημένες πιέσεις, όπως ο Υμηττός, είναι η ουσιαστική και ολοκληρωμένη προστασία και διαχείρισή της. Δεδομένου ότι η σημαντικότερη πίεση που δέχεται ο Υμηττός είναι η εξάπλωση του οικιστικού ιστού, η θεσμική κατοχύρωση και σαφής οριοθέτηση μίας εκτεταμένης προστατευόμενης περιοχής αποτελεί το μοναδικό μέσο εξασφάλισης της διατήρησης των φυσικών χαρακτηριστικών του Υμηττού αλλά και των οικολογικών του υπηρεσιών, των λειτουργιών δηλαδή που καθιστούν τον Υμηττό σημαντικό βελτιωτικό παράγοντα στην ποιότητα ζωής των κατοίκων της Αττικής.
Συγκεκριμένα απαιτείται:
§ Χαρακτηρισμός του Υμηττού ως Εθνικό Πάρκο με Προεδρικό Διάταγμα βάσει του ν. 1650/1986. Στο νόμο προβλέπεται η δυνατότητα χαρακτηρισμού του Πάρκου ως Εθνικού Δρυμού, ωστόσο το βασικότερό ζητούμενο είναι η θεσμική κατοχύρωση του.
§ Καθορισμός των Ζωνών Προστασίας και των επιτρεπόμενων σε αυτές δραστηριοτήτων με κριτήριο την προστασία των φυσικών χαρακτηριστικών του Υμηττού:

o Εκτεταμένη Ζώνη Α΄ (αυξημένης προστασίας ή προστασίας) στην οποία να επιτρέπονται πολύ περιορισμένες δραστηριότητες (επιστημονική έρευνα, πεζοπορία και απαραίτητες δασοπονικές δραστηριότητες για την προστασία του δασικού οικοσυστήματος). Στη Ζώνη αυτή να περιλαμβάνονται όλα τα δάση του Υμηττού. Στη Ζώνη αυτή να μην επιτρέπονται οποιασδήποτε χρήσης υποδομές (αναψυκτήρια, πολιτιστικά κέντρα, κτλ). Πιθανώς να επιτραπούν παρατηρητήρια για χρήση από τους επισκέπτες του βουνού και για την πυροφύλαξη, όπου κριθεί απαραίτητο.

o Χαρακτηρισμός ειδικότερων σημείων ή χαρακτηριστικών ως προστατευόμενων φυσικών σχηματισμών ή προστατευόμενων τοπίων βάσει του ν. 1650/1986.
o Ζώνη Β΄ (που πιθανώς κρίνεται απαραίτητη) θα πρέπει να είναι εκτεταμένη ώστε να καλύψει το σύνολο του ορεινού όγκου του Υμηττού πέρα από τη Ζώνη Α΄, και να συντελεί και πάλι κυρίως στην προστασία των φυσικών χαρακτηριστικών της περιοχής, με κάποιες βασικές υποδομές για τους επισκέπτες του βουνού, αλλά χωρίς παραθυράκια που να επιτρέπουν την μετατροπή της σε οικιστική ζώνη.
§ Εκπόνηση Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) είτε από το ΥΠΕΧΩΔΕ είτε από άλλα νομικά πρόσωπα. Η ΕΠΜ, η οποία προβλέπεται από το ν. 1650/1986, τεκμηριώνει την σημασία του προστατευτέου αντικειμένου και προτείνει το πλαίσιο προστασίας του (ζώνες, επιτρεπόμενες δραστηριότητες, κοκ).
§ Θέσπιση, ίδρυση και λειτουργία Φορέα Διαχείρισης Υμηττού σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2742/1999. Ο ΦΔ Υμηττού θα αποτελεί το βασικό συντονιστικό και εποπτικό όργανο για την προστασία, διατήρηση και διαχείριση του Υμηττού.
§ Συμμόρφωση με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για μη εγκατάσταση Κέντρου Υψηλής Τάσης.
§ Ορθολογική οριοθέτηση του Πάρκου Κεραιών, εάν η απομάκρυνση του θεωρείται τεχνικά ή πρακτικά αδύνατη, και δέσμευση για την εγκατάσταση καμίας επιπλέον κεραίας.

Νέοι Αυτοκινητόδρομοι Αττικής
Δεδομένης της ανακοίνωσης από το ΥΠΕΧΩΔΕ του σχεδίου για τους «Νέους Αυτοκινητοδρόμους Αττικής», μεγάλο μέρος των οποίων αφορά τον Υμηττό, θεωρούμε ότι θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο οι δρόμοι αυτοί είναι πράγματι απαραίτητοι, αξιολογώντας ουσιαστικά εναλλακτικές προτάσεις όπως είναι η ουσιαστική και λειτουργική ενίσχυση των ΜΜΜ (μετρό, προαστιακός, τραμ, λεωφορεία). Κι αυτό, γιατί η θεωρία υποδεικνύει και η πράξη επιβεβαιώνει ότι νέοι δρόμοι, ειδικά εντός και περιφερειακά ενός αστικού χώρου, συχνά φέρνουν περισσότερα αυτοκίνητα, περισσότερη κίνηση και τελικά και οικιστική ή/και εμπορική ανάπτυξη. Η εμπειρία της Αττικής Οδού, εξάλλου, είναι χαρακτηριστική. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε επέκταση του οδικού δικτύου θα πρέπει να έπεται της χωροταξικής και πολεοδομικής ρύθμισης των περιοχών από τις οποίες θα διέρχονται οι νέοι αυτοκινητόδρομοι, ειδικότερα στην περιοχή της Ανατολικής Αττικής στην οποία οι χρήσεις γης αλλάζουν δραστικά τα τελευταία χρόνια και να έπεται του ΠΔ χαρακτηρισμού του Υμηττού ως Εθνικό Πάρκο.
Δυστυχώς δεν έχουν προλάβει να δούμε την ΜΠΕ (η οποία ανακοινώθηκε μόνο την Παρασκευή) ενώ μέχρι σήμερα η πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τα σχέδιο του ΥΠΕΧΩΔΕ ήταν δύσκολή. Έτσι η σημερινή τοποθέτηση μπορεί να κινηθεί μόνο σε ένα γενικό πλαίσιο. Επιφυλασσόμαστε, ότι αν κριθεί απαραίτητο, θα συμμετάσχουμε στην σχετική διαβούλευση για την ΜΠΕ.
Ωστόσο να σημειώσω ότι παρά τις επισημάνσεις της υπογειοποίησης τμημάτων των έργων, αυτό αφορά κυρίως, αν όχι μόνο, τα τμήματα που είναι ορατά από το λεκανοπέδιο, και καθόλου τα τμήματα που διέρχονται της Ανατολικής Αττικής, με προφανείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις (ρύπανση, θόρυβος, κατάτμηση βιοτόπων κτλ) σε μία περιοχή που προς το παρόν δεν υπόκειται σε παρόμοιες πιέσεις.
Αλλά και η υπογειοποίηση των δρόμων δεν μπορεί και η ίδια να μην αξιολογηθεί. Για παράδειγμα, θα πρέπει να εξεταστούν οι επιπτώσεις στα υδατικό δυναμικό του βουνού ενώ θα πρέπει να εξεταστούν οι επιπτώσεις των έργων κατασκευής των νέων αυτοκινητοδρόμων (που προβλέπονται να είναι εκτενή) ώστε να μην σημειωθούν σημαντικές επιπτώσεις στο ευαίσθητο οικοσύστημα του Υμηττού. Χαρακτηριστικά αναφέρω το γεγονός ότι ο Υμηττός αποτελεί σημαντικό σταθμό στην μετανάστευση πολλών ειδών ορνιθοπανίδας ενώ φιλοξενεί σημαντικά, και αρκετά ενδημικά, είδη χλωρίδας.
Σε αυτό το πλαίσιο γενικό πλαίσιο της τοποθέτησης μας κρίνουμε απαραίτητο να εξεταστεί αν και κατά πόσο απαιτείται η εκπλήρωση πέραν της ΜΠΕ, και Στρατηγικής Εκτίμησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΕΠΕ) βάσει της Οδηγίας 2001/42/ΕΚ. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι που μας κάνουν να σκεφτούμε ότι μία τέτοια μελέτη απαιτείται. Συγκεκριμένα:
§ «Νέοι αυτοκινητόδρομοι Αττικής» αποτελεί ένα σχέδιο που περιλαμβάνει σειρά έργων, εξάλλου αυτό αναφέρεται και στο Δελτίο Τύπου του ΥΠΕΧΩΔΕ όπου συγκεκριμένα αναφέρεται σε «ολοκληρωμένο και αναθεωρημένο σχεδιασμό του συνόλου των έργων» για τα οποία απαιτείται συνολική ΜΠΕ (Παράρτημα Ι της Οδηγίας). Δεν υπάρχει λόγος οι δύο διαδικασίες να μην γίνουν παράλληλα.
§ Επίσης, είναι προφανές ότι οι νέοι αυτοκινητόδρομοι δεν είναι ανεξάρτητοι οδικοί άξονες, αλλά έχουν σκοπό να συνδεθούν με το υφιστάμενο οδικό δίκτυο, και το δίκτυο αυτοκινητοδρόμων (π.χ. Αττική Οδός, Εθνική Οδό – μελλοντικά), και άρα θα απαιτηθεί ένας επανασχεδιασμός συνολικά του συγκοινωνιακού δικτύου της Αττικής.
§ Αφορά προστατευόμενη περιοχή Natura 2000 και δύναται να προκαλέσει επιπτώσεις σε αυτήν.
§ Οι σχεδιαζόμενοι αυτοκινητόδρομοι απαιτούν τροποποιήσεις χρήσεων γης και άλλων υφιστάμενων σχεδίων και νομοθετημάτων (π.χ. το Προεδρικό Διάταγμα του Υμηττού) που αποτελεί επιπλέον επιχείρημα για την ανάγκη εκπόνησης ΣΕΠΕ.
§ Δεν είναι αρνητικό ότι υπάρχει μία συνολική ΜΠΕ για τους δρόμους αυτούς, ωστόσο σκοπός της ΣΕΠΕ είναι να αξιολογήσει τις αθροιστικές επιπτώσεις, να κρίνει εναλλακτικές προτάσεις και να εξετάζει τη μηδενική λύση.
Δεδομένου ότι η διαδικασία ΣΕΠΕ είναι σχετικά νέα, το ΔΕΚ δεν έχει ακόμα ανακοινώσει αρκετές αποφάσεις σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή της σχετικής Οδηγίας, ωστόσο δεν θα προκαλέσει έκπληξη αν η ερμηνεία που δώσει στην έννοια «σχέδιο» είναι ευρεία όπως και στην ερμηνεία της Οδηγίας για τις Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις εξέτασε με πολύ προσεκτικό και φειδωλό τρόπο τις πιθανές εξαιρέσεις από τις διατάξεις της. Πάντως, δεν είναι τυχαίο ότι η ΕΕ έχει εκδόσει κατευθυντήριες γραμμές και επιπλέον εγχειρίδια για την εφαρμογή της Οδηγίας αυτής στον τομέα των μεταφορών.
Κλείνοντας, να επισημάνω ότι για το WWF, το βασικότερο ζητούμενο είναι ο Υμηττός να προστατευτεί και να ενταχθεί σε ένα ισχυρό καθεστώς προστασίας, δηλαδή να χαρακτηριστεί Εθνικό Πάρκο με την έκδοση σχετικού Προεδρικού Διατάγματος βάσει της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: