ΥΜΗΤΤΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΙ

ΧΑΡΑ ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ, 15-11-09 ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ

Είναι γεγονός ότι  τα τελευταία χρόνια η κοινωνία έχει ιδιαίτερα ευαισθητοποιηθεί  στα θέματα της περιβαλλοντικής προστασίας. Η διάσωση των ορεινών οικοσυστημάτων,  και συγκεκριμένα του Υμηττού, που είναι ένα σπάνιο  μεσογειακό  δασικό οικοσύστημα με πλούσια βιοποικιλότητα , αποτελεί προτεραιότητα για την Αττική.

Αξιόλογη είναι η χλωρίδα και η πανίδα του Υμηττού,   όπου καταγράφεται ένας εξαιρετικά  υψηλός  αριθμός  ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση  και προστατεύονται από  την εθνική και διεθνή  νομοθεσία  για την προστασία της  άγριας φύσης.

Για τους λόγους αυτούς  η περιοχή «όρος Υμηττός», «Λίμνη Βουλιαγμένης» και «αισθητικό δάσος Καισαριανής», εντάχθηκαν στο πανευρωπαϊκό  δίκτυο Natura 2000 με κωδικό Gr30000006. Επίσης η περιοχή έχει ενταχθεί  στο δίκτυο  των σημαντικών βιοτόπων  της χώρας (Korine)  και προτάθηκε  να ανακηρυχθεί σημαντική περιοχή για τα πουλιά.(ΙΒΑ).

Βέβαια υπάρχουν και άλλες πλευρές  που αναδεικνύουν τη μοναδικότητα του Υμηττού. Η αρχαιολογική πλευρά   , η  ιστορική   , η ύπαρξη πολλών και σημαντικών γεωλογικών σχηματισμών, καθώς και   η καθαρά   φυσιολατρική και τέλος η συναισθηματική, μιας και  το βουνό μας συνδέει με τους θρύλους του παρελθόντος.

Σημαντική είναι η συμβολή του Υμηττού στη διαμόρφωση του μικροκλίματος των Αθηνών. Από πολλές πρόσφατες μελέτες προκύπτει ο ρυθμιστικός ρόλος των ορεινών όγκων και των μεγάλων περιοχών πρασίνου στην βελτίωση των ατμοσφαιρικών συνθηκών της πρωτεύουσας. Παράλληλα διευκολύνει την κίνηση των αέριων μαζών και λειτουργεί σαν  φίλτρο για την μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης,

Ο Υμηττός όμως κινδυνεύει και απειλείται,  γιατί αποτελεί ένα φυσικό εμπόδιο επέκτασης της Αθήνας προς τα Μεσόγεια, και σύνδεσης  –συνένωσής της  με το χώρο του αεροδρομίου των Σπάτων. Συνέπεια αυτού, οι έντονες οικιστικές και άλλες πιέσεις, που δέχεται ο ορεινός όγκος.

Πλήθος  συμφερόντων δρουν  πάνω στο σώμα του Υμηττού. Συμφέροντα οικονομικά, συμφέροντα  ιδιωτικά, συμφέροντα εκκλησιαστικά, συμφέροντα οικοδομικών συνεταιρισμών συμφέροντα ακόμη και της Τ.Α. Η αυθαιρεσία, η παράνομη δόμηση, η καταπάτηση δημόσιας  δασικής γης είναι μια πραγματικότητα.  Τα αποτελέσματα είναι  σημαντικές αλλοιώσεις  στο ανάγλυφο του βουνού, στις χρήσεις του και  στη διατάραξη του οικοσυστήματός του.

Το  Π.Δ. της 31.8.1978, που ισχύει, προβλέπει δύο ζώνες προστασίας του Υμηττού. Τη Ζώνη Α, που χαρακτηρίζεται  «ως περιοχή  αναψυχής, περιπάτου και υγείας, όπου επιτρέπεται  η δόμηση μόνον  κτιρίων  αναψυχής και πολιτιστικών εκδηλώσεων, απαγορεύει  κάθε επέμβαση,  που μπορεί να καταστρέψει  το γεωφυσικό ανάγλυφο και τη Ζώνη Β, εις την οποία «επιτρέπονται εγκαταστάσεις  κοινωφελών  μόνον λειτουργιών.». Δεν στάθηκε όμως ικανό να αντιμετωπίσει  τα ως άνω περιγραφέντα συμφέροντα,  που κακοποίησαν και κακοποιούν το σώμα του Υμηττού.

Πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι το  1998,  το ΥΠΕΧΩΔΕ  επιχειρεί  με προεδρικό Διάταγμα  να αποτρέψει  ρυθμίσεις προστασίας  του ορεινού όγκου. Οι ρυθμίσεις που πρότεινε  το σχέδιο αυτό ακυρώθηκαν  από την 67/1998  απόφαση του Ε Τμήματος του ΣΤΕ.

Αντί όμως να ξεκινήσει  ένας ουσιαστικός διάλογος  με την κοινωνία και τους θεσμικούς, επιστημονικούς  φορείς για την τροποποίηση του ισχύοντος Π.Δ. «επί το αυστηρότερον», με στόχο την «Απόλυτη προστασία» του βουνού και την κατοχύρωση της δημόσιας δασικής γης,  ο ΟΡΣΑ τον Αύγουστο ενέκρινε ένα νέο Π.Δ. για τον Υμηττό που κινείται σε αντίθετη κατεύθυνση, και το  οποίο επαναφέρει πολλές από τις  ρυθμίσεις εκείνες, που είχαν απορριφθεί από το ΣτΕ το 1998! Ο Υμηττός αντιμετωπίζεται σαν «οικόπεδο προς αντιπαροχή», πολεοδομείται και  ορίζεται μάλιστα συντελεστής δόμησης και αρτιότητα οικοπέδου μέσα σε  προστατευόμενες δασικές και γεωργικές εκτάσεις στο χώρο του Υμηττού. Ο Υμηττός  κατατεμαχίζεται σε 8 ζώνες προστασίας ,σπάζοντας το «συνεχές» και «αδιατάρακτο» του οικοσυστήματος, διαιωνίζεται  το υφιστάμενο  καθεστώς δόμησης  με «κοινωφελείς» εγκαταστάσεις  στις ζώνες Β1, Β2,Β3. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν έχει εκπονηθεί Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων  στο πλαίσιο του Ν 1650/1987 περί προστασίας του Περιβάλλοντος, με βάση τις δεσμεύσεις της χώρας μας  έναντι τη Ε.Ε. (92/43 ΕΟΚ), από το πρόγραμμα  ΝΑΤΟΥΡΑ 2000, παράλληλα δε, δεν έχει ιδρυθεί Φορέας Διαχείρισης. Δεδομένου δε του δασικού χαρακτήρα του μεγαλύτερου μέρους του ορεινού όγκου έπρεπε ήδη να έχει συνταχθεί  το ΔΑΣΙΚΟ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ  με βάση  το νόμο 998/79.Αγνοούνται δηλαδή   διατάξεις του Συντάγματος  για την προστασία των δασών  με την παραπομπή στις καλένδες  του ΔΑΣΟΛΟΓΙΟΥ και αγνοείται η υποχρέωση της χώρας μας  έναντι της Ε.Ε.  για τις προστατευόμενες περιοχές.

Εκτός  όμως από το  Π.Δ. του ΟΡΣΑ, τον Αύγουστο (24.8.09) υπογράφηκε ΚΥΑ  που αφορά  την έγκριση  περιβαλλοντικών όρων του έργου «Νέοι Αυτοκινητόδρομοι Αττικής» και τη διαδικασία δημοπράτησης του έργου, μέσω διεθνούς διαγωνισμού, η οποία δημοπράτηση ολοκληρώνεται  την 22.12.09.

Ξεκινώντας πρέπει να αναφέρουμε  ότι δεν υφίσταται  Στρατηγική  Περιβαλλοντική Εκτίμηση σε όλο τον σχεδιασμό του έργου, διότι δεν εκπονήθηκε «Στρατηγική Μελέτη περιβαλλοντικών Επιπτώσεων» σύμφωνα με  την Ευρωπαϊκή  οδηγία 2001/42/Ε.Κ,την οποία η Ελλάδα  έχει ενσωματώσει  στο Εθνικό της  Δίκαιο.(ΚΥΑ 107017). Με την έλλειψη της ΣΜΠΕ  δεν εξασφαλίζεται  η ολιστική  αντιμετώπιση  των θεμάτων  που προκύπτουν  από τη δημιουργία νέων οδικών αξόνων, σε ολόκληρη την Αττική.

Εδώ πρέπει να αναφέρουμε  ότι μέρος  των νέων αυτοκινητοδρόμων  δεν  περιλαμβάνεται  στο ισχύον ΡΣΑ  και τις μετέπειτα τροποποιήσεις  του (ν 1515/1985,ν 2052/1992,ν 2730/99) ,στο ισχύον Π.Δ. για την προστασία του Υμηττού(31.8.78) και στα ισχύοντα  ΓΠΣ  των Δήμων που περιβάλλουν  τον Υμηττό. Πιο συγκεκριμένα και ενδεικτικά αναφέρουμε την οδική σύνδεση Α/Κ Σακετα και Α/Κ Μεσογείων, την Αν Περιφερειακή  Λεωφ. Υμηττού(Α/Κ Μεσογείων- Παραλιακή  Λ. Σουνίου- Καλυβίων), ο άξονας  Α/Κ Μεσογείων -Α/Κ Σπάτων-Α/κ  Ραφήνας και η διακλάδωση  προς Λ.Καλυβίων – Αναβύσσου.

Τεχνικά έργα, όπως  κάποιοι κόμβοι  του νέου αυτοκινητόδρομου, προβλέπονται  από τα ισχύοντα ΓΠΣ  να γίνουν σε διαφορετικά σημεία  (δήμος Ηλιούπολης,)

Ενώ  έργα που προβλέπονται στην ΚΥΑ  αντίκεινται στα  εγκεκριμένα  ΓΠΣ Δήμων (π.χ.  Καισαριανής, Αργυρούπολης, Ελληνικού και Ηλιούπολης).

Τμήματα του έργου  διέρχονται  από Α και Β  ζώνη προστασίας  του Υμηττού, καθώς και το αισθητικό δάσος Καισαριανής (κόμβος Σακέττα), περιοχή ενταγμένη στο  ΝΑΤΟΥΡΑ 2000.

Έγινε τροποποίηση  της αρχικής ΜΠΕ  και προσθήκη  νέων οδικών αξόνων  (προς Καλύβια και  νέο Αεροδρόμιο), χωρίς  να τεθούν σε νέα διαβούλευση.

Και τέλος  το έργο «Νέοι Αυτοκινητόδρομοι»  περιλαμβάνονται  στο νέο ΡΣΑ  το οποίο εξήγγειλε η τέως κυβέρνηση ( και το οποίο  κατά δήλωση της νυν υπουργού θα αποσυρθεί) .Κατά συνέπεια το εν λόγω έργο δεν μπορεί να δημοπρατηθεί .

Λίγα λόγια  για το ΡΣΑ

Το εν ισχύει  ΡΣΑ του 1985(Ν 1515/85), προοδευτικό για την εποχή του προέβλεπε  μεταξύ άλλων την προώθηση των μέσων μαζικής μεταφοράς (κύρια σταθερής τροχιάς), την προστασία του περιαστικού πράσινου  και της αγροτικής γης, τον περιορισμό των οικιστικών επεκτάσεων, την αναγκαιότητα περιβαλλοντικής ανασυγκρότησης  της Αττικής μέσα από προσπάθειες ανάσχεσης της εξάπλωσης πόλης, καθώς και μέσα από διαδικασία  ανασυγκρότησης των  περιοχών κατοικίας, κα. Μετά όμως από τροποποιήσεις  που έγιναν και κύρια λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης  λόγω έλλειψης  πολιτικών εφαρμογής, σχεδίων εξειδίκευσης και παραβιάσεων κυρίως την περίοδο των Ολυμπιακών αγώνων ανατράπηκε στην πράξη  . Δεν είχαμε προώθηση των στόχων του, αλλά ένταση της αυθαίρετης και εκτός σχεδίου δόμησης, συρρίκνωση των δασών και του περιαστικού πράσινου, καθώς και μεγάλα ελλείμματα υποδομών.

Η Αθήνα επεκτείνεται  προς κάθε κατεύθυνση  «σκαρφαλώνοντας» στους γύρω ορεινούς όγκους (Πεντέλη, Πάρνηθα,  Υμηττός, Ποικίλο Όρος).Ο μισός πληθυσμός της χώρας  συγκεντρώνεται στην Αττική .Η οικονομική ζωή δεν αποκεντρώνεται, αντίθετα συγκεντρώνεται στην Αθήνα. Το δε κυρίαρχο  ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος, ειδικά σήμερα την εποχή της κλιματικής αλλαγής και της τεράστιας οικολογικής κρίσης , θυσιάζεται στο βωμό της «ανάπτυξης», που καμία σχέση δεν έχει με την βιωσιμότητα και την αειφορία.

Το λεκανοπέδιο της Αθήνας «ξεχείλισε προς το Θριάσιο  και τα Μεσόγεια. Το νέο  αεροδρόμιο στα Σπάτα  επιφέρει ανακατατάξεις  στις χρήσεις γης. Συνέπεια αυτού έντονη οικιστική  επέκταση και ανάγκη νέων αυτοκινητοδρόμων, ώστε να συνδεθούν οδικά τα νότια προάστια της Αθήνας- αεροδρόμιο Ελληνικού με τα Σπάτα.

Ο Υμηττός είναι ένα φυσικό εμπόδιο  για την επέκταση  της Αθήνας ανατολικά και τη συνένωσή της με το χώρο του αεροδρομίου των Σπάτων.

Οι νέοι οδικοί άξονες στον Υμηττό, που  περιλαμβάνονται στο έργο «Νέοι Αυτοκινητόδρομοι Αττικής», αυτό ακριβώς εξυπηρετούν. Οι συνέπειες όμως εάν τελικά αν γίνουν οι δρόμοι  δεν  θα είναι μόνο περιβαλλοντικές, θα είναι και πολεοδομικές, οικονομικές, κοινωνικές, χωροταξικές.

Σε περίοδο έντονης οικονομικής  και περιβαλλοντικής κρίσης, ο Πολεοδομικός σχεδιασμός, η οργάνωση του χώρου, το σοβαρό θέμα των επεκτάσεων στην Πρωτεύουσα, αλλά και τα συγκοινωνιακά προβλήματα  αντιμετωπίζονται με τους κανόνες προσφοράς και ζήτησης. Στην πολιτική αυτή της αντιπαροχής εντάσσονται και τα οδικά έργα του Υμηττού, με το σύστημα  συμβάσεων παραχώρησης (ΣΔΙΤ).  Προηγούνται  και με τα δικά τους κριτήρια καθορίζουν  τελικά τον σχεδιασμό.  Επεκτάσεις στα Μεσόγεια,, με ταυτόχρονη απαξίωση  αγροτικής γης,   οικιστικές πιέσεις στον Υμηττό, δημιουργία μεγάλων υπερτοπικών εμπορικών  χρήσεων( π.χ. Καμπάς) και βέβαια  διαιώνιση του αδιέξοδου μοντέλου χρήσης του ΙΧ.  Εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι με επίσημα στοιχεία το 2000-2008 σε μια ζώνη πλάτους 1,5 χλμ  και από τις δύο πλευρές της  Αττικής Οδού, ο αριθμός των κατοικιών  αυξήθηκε κατά  68%,ο πληθυσμός κατά 67% και ο αριθμός των αυτοκινήτων  κατά 93%.

Το μοντέλο μεταφορών με βάση το Ι.Χ. σε βάρος των ΜΜΜ  που προωθείται, μοντέλο που έχει απορριφθεί από μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αντί να λύνει το πρόβλημα το  επιδεινώνει. Λειτουργεί σαν κίνητρο  για αγορά καινούργιων αυτοκινήτων. Ας μη ξεχνάμε  τι μας έλεγαν πριν την κατασκευή της Αττικής Οδού και της Λ. Κηφισού. Η μεν πρώτη έχει έρθει σε σημείο κορεσμού σε 5 χρόνια, η δε δεύτερη σε ένα μόλις χρόνο.

Επίσης οι νέοι αυτοκινητόδρομοι θα προκαλέσουν  σοβαρή ηχορύπανση  στις περιοχές που διασχίζουν, ενώ συγχρόνως οι  αυξημένες  εκπομπές καυσαερίων από τα αυτοκίνητα, θα επιδεινώσουν  την ατμοσφαιρική ρύπανση στο λεκανοπέδιο, θα αυξηθεί η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου, τη στιγμή που η χώρα μας προσπαθεί να επιτύχει τη μείωσή τους (διεθνείς δεσμεύσεις).

Αλλά οφείλουμε να πάμε πιο παλιά ακόμη, στη δεκαετία του 60. Από το βήμα  του 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων  το 1966, όπου είχαν τεθεί επί τάπητος για πρώτη φορά  «τα προβλήματα της μείζονος  περιοχής Αθηνών» και είχε ανοίξει διάλογος  για να αντιμετωπιστούν  τα πρώτα αδιέξοδα  στο κυκλοφοριακό  αλλά και την ατμοσφαιρική ρύπανση, ο γνωστός πολεοδόμος  Κ. Δοξιάδης  είχε αναφέρει από το βήμα του Συνεδρίου.

«Τι σημαίνει καλύτερη κυκλοφορία για τον άνθρωπο: Σημαίνει καλύτερη επιφάνεια του δρόμου ή λιγότερο  χρόνο διαδρομής: «ΔΕΝ είναι αστείο. Όσο καλύτερα δίκτυα και ταχύτερα  αυτοκίνητα κάνει ο άνθρωπος, τόσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται  για να πάει στο κέντρο της πόλης». (Ελευθεροτυπία 30/5/2009).

Τέλος πρέπει να αναφέρουμε  ότι ένα πλατύ κίνημα  πολιτών, φορέων,  δημοτικών κινήσεων, καθώς και επιστημονικών φορέων έχει δημιουργηθεί  για την προστασία του Υμηττού και την απόκρουση όποιων σχεδίων συντελούν στην κακοποίησή του, όπως είναι και οι νέοι αυτοκινητόδρομοι.

Μια σειρά φορείς όπως το WWF,η Ορνιθολογική , το ΤΕΕ, το ΓΕΩΤ.Ε.Ε., ο ΔΣΑ, οι Δήμοι Καισαριανής, Αλίμου ,Ελληνικού, η Νομ. Αν. Αττικής έχουν αντιρρήσεις  σχετικά με την κατασκευή  των νέων αυτοκινητοδρόμων, συνολικά ή  σε ειδικά ζητήματα, ο καθένας βέβαια από την σκοπιά του.

Οι εκλογές έγιναν και η κυβέρνηση της Ν.Δ. είναι πλέον παρελθόν. Μια νέα κυβέρνηση έχουμε, η οποία κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ  έχει σαν σημαία της την «Πράσινη Ανάπτυξη». Συμβαδίζει  όμως  η Π.Α. με την κακοποίηση του Υμηττού και την καταστροφή οικοσυστημάτων –την εποχή της κλιματικής αλλαγής;

Η νέα κυβέρνηση οφείλει στην πράξη να αποδείξει  τη στροφή στην πράσινη πολιτική, που για εμάς σημαίνει   ότι ο σχεδιασμός  για τις μεταφορές στην Αττική  θα βασισθεί  σε ένα αποτελεσματικό  και αξιόπιστο  δίκτυο  δημοσίων συγκοινωνιών.

Θετικές οι πρώτες δηλώσεις της κας Μπιρμπίλη, και η αντίθεσή της στη δημιουργία των νέων οδικών έργων. Ο κος Ρέππας όμως (Υπουργός υποδομών) φέρεται  να στηρίζει   τη δημοπράτηση των έργων.

Τι τελικά θα συμβεί;

Εμείς όμως, τα κινήματα, οι φορείς, οι επιστημονικές οργανώσεις  συνεχίζουμε τους αγώνες  στους δρόμους, στη Βουλή και  με όποια νομικά μέσα διαθέτουμε, καταθέτοντας προσφυγή στο ΣΤΕ  για ακύρωση της ΚΥΑ.

Κλείνοντας, 

Επαναδιατυπώνουμε τις προτάσεις μας  :

Την εποχή της κλιματικής αλλαγής ο ρόλος των περιαστικών δασών είναι η προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, άρα πρέπει να  αντιμετωπίζονται όπως όλοι οι ορεινοί όγκοι της πατρίδας μας, σαν Περιοχές Απολύτου Προστασίας, έτσι ζητάμε:

YMHTΤΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗ  ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΜΜΜ(κύρια ΜΣΩΝ σταθερής τροχιάς)- ΟΧΙ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ  ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΥΣ ΣΤΟΝ ΥΜΗΤΤΟ

ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΟΥ ΥΜΗΤΤΟΥ

ΥΜΗΤΤΟΣ ΜΝΗΜΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

Το κύριο ζητούμενο δεν είναι μόνον η απόσυρση  του νέου  Π.Δ. για τον Υμηττό και η ακύρωση της δημοπράτησης του έργου. Είναι εξ ίσου  σοβαρό  να ηττηθεί η πολιτική και λογική, που θέλει το περιβάλλον θυσία  σε όποιο σχέδιο  «ανάπτυξης».

Advertisements

1 Response so far »

  1. 1

    ΚΑΚΕΠΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ said,

    Πραγματικά, θα είναι τεράστιο το πλήγμα εάν προχωρήσει η δημοπράτηση των νέων οδικών έργων.
    Είναι περίεργο, έχουμε φθάσει στον Απρίλιο 2010 και κανένας δεν μπορεί να δώσει οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με την εξέλιξη του θέματος. Όλες οι επικοινωνίες μου με δημόσιες και δημοτικές αρχές είχαν το ίδιο αποτέλεσμα, καμία ενημέρωση, άγνοια των πάντων.
    Μπορεί κάποιος να με ενημερώσει ? Εάν προχωρήσουν τα έργα είναι στις προθέσεις μου να απομακρυνθώ από την ευρύτερη περιοχή, με όποια συνέπεια (οικονομική, οικογενειακή αναστάτωση) μπορεί να έχει αυτή η κίνηση.


Comment RSS · TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: